Gone with the Wind

Scarlett O’Hara is niet een vrouw uit de 1860s maar van de 1930s: een vrijgevochten vrouw met een sterke wil. Die weg werd voor haar geplaveid door de moedige film actrices in die periode en door de economische realiteit van de Depressie, die voor de eerste keer veel vrouwen laat werken buiten hun eigen huis.

Scarlett’s lusten en koppige passies hebben weinig van doen met de mythes van delicate Southern flowers en alles te doen met de sex symbolen van de films die haar schrijfster vormden, Margaret Mitchell: actrices zoals Clara Bow, Jean Harlow, Louise Brooks en Mae West. Zij was een vrouw die de controle wilde over haar eigen seksuele avonturen en dat is het belangrijkste element in haar aantrekkingskracht. Zij werd ook uitgedaagd om haar economische lot te controleren in de jaren nadat het Zuiden in elkaar stortte. Eerst door katoen te verbouwen en later door het runnen van een succesvolle hout onderneming. Zij was het symbool dat de natie nodig had nu het richting de Tweede Wereldoorlog ging.

Natuurlijk kon ze niet weg komen met drie keer trouwen, het afnemen van de lieve echtgenoot van Melanie, Ashley, een plunderende Yankee neerschieten en het verbannen van haar derde echtgenoot van het huwelijksbed om haar goede figuur te beschermen tegen de tol van het bevallen van kinderen. Het fascineerde het publiek (het fascineert nog steeds) om haar opgewonden verzet in een mannelijke wereld te zien, maar uiteindelijk dient dergelijk gedrag bestraft te worden en dat is wat “Frankly, my dear, I don’t give a damn” helemaal over gaat. Wanneer Gone with the Wind geeindigd was met Scarlett’s onbetwiste triomf, had het nauwelijks zo succesvol kunnen zijn.  Haar originele publiek (vrouwen vermoed ik meer dan mannen) wilden haar verzet gebroken,zelfs wanneer morgen een nieuwe dag zou zijn.

Rhett Butler was precies de man om dit te doen. Zoals hij Scarlett in een belangrijke vroege scene vertelt, “You need kissing badly. That’s what’s wrong with you. You should be kissed, and often, and by someone who knows how.” Vervang “kissed,” met het woord waar je aan denkt. Dialoog zoals dat bereikt iets diep en fundamenteels in de meeste mensen; het stimuleert hun fantasie om naar seksueel plezier gebracht te worden ondanks zichzelf. Scarlett’s verwarring ligt tussen haar sentimentele fixatie op een ingetogen “Southern gentleman” (Ashley Wilkes) en haar niet damesachtige lust voor een moedige man(Rhett Butler). De meest uitdagende strijd in Gone with the Wind is niet tussen North en South, maar tussen Scarlett’s lust en haar ijdelheid.

Clark Gable en Vivien Leigh waren zeer geschikt voor de twee meest begeerde rollen in dit tijdperk. We weten wat voor outlaws zij waren: Gable, de veel drinkende playboy wiens studio zijn schandalen bedekte; Leigh, de neurotische drugsverslaafde schoonheid die elke man die van haar hield wanhopig maakt.

Zij brachten ervaring, smaak en sterke egos in hun rollen, en de camera, die niet kan liegen toont vaak meer dan het verhaal bedoelt, zag de oogopslag en de lichaamstaal die seksuele uitdaging suggereerde. Denk aan de vroege scene waar zij elkaar voor het eerst zien bij de barbecue op Twelve Oaks. Rhett wisselt een koele uitdagende starende blik uit met Scarlett,” observes the critic Tim Dirks. Zij merkt dat hij haar uitkleedt met zijn ogen.  `He looks as if–as if he knows what I look like without my shimmy.’ “

Wanneer het centrale drama van “Gone With the Wind” de opkomst en val van seksuele avonturen is, is het achtergrond verhaal een gepassioneerd beeld van the Old South. In tegenstelling tot de meeste historische verhalen heeft Gone with the Wind een oprecht gevoel voor het verstrijken van tijd. Het toont het Zuiden voor, tijdens en na de oorlog, alles door de ogen van Scarlett. En Scarlett is een Southerner. Net als Margaret Mitchell. De film vertelt haar waarden in het geschreven verhaal waarmee de film opent, in een taal die verbazingwekkend is in haar onverhulde onbetwiste veronderstellingen:

“There was a land of Cavaliers and Cotton Fields called the Old South. Here in this pretty world, Gallantry took its last bow. Here was the last ever to be seen of Knights and their Ladies Fair, of Master and of Slave. Look for it only in books, for it is no more than a dream remembered, a Civilization gone with the wind.”

Ja, met de hoofdletters.  Men hoeft zich niet af te vragen of de Slaves het op dezelfde manier zagen. Maar het geeft haar belangrijke African-American personages menselijkheid en complexiteit. Hattie McDaniel, als Mammy, is de meest verstandige en helderziende persoon in het hele verhaal (zij won een van de acht Oscar’s voor de film) en hoewel Butterfly McQueen, als Prissy, altijd geassocieerd zal worden met de zin  “I don’t know nothin’ about birthin’ babies,” is haar personage als geheel boeiend en subtiel subversief.

Bedenk dat toen Gone with the Wind gemaakt werd segregatie nog steeds de wet was in het zuiden en de realiteit in het noorden. Dat de Ku Klux Klan uit een van de scenes werd geschreven uit angst om gekozen officials te beledigen die ertoe behoorden. De film komt uit een tijd waar waarden en veronderstellingen fundamenteel anders waren dan in onze tijd – en toch, natuurlijk, is dat zo met alle grote klassieke fictie, te beginnen met Homerus en Shakespeare. Een politiek correct Gone with the Wind zou het niet waard zijn om te maken en zou grotendeels een leugen zijn.

Als een voorbeeld van het maken van films is Gone with the Wind nog steeds verbazingwekkend. Verschillende regisseurs werkten aan de film; George Cukor was niet geliefd bij Clark Gable en werd vervangen door Victor Fleming, die ineenstortte van zenuw uitputting en werd afgelost door Sam Wood en Cameron Menzies. De echte auteur was de producer, David O. Selznick, de Steven Spielberg van zijn tijd, wie begreep dat de sleutel tot aantrekkingskracht van de massa’s de verbinding was van melodrama met state-of-the-art productie waarden. Sommige van de individuele shots in Gone with the Wind hebben nog steeds de macht om ons ademloos te maken inclusief de brand van Atlanta, de vlucht naat Tara en de straat met stervende mannen shot, wanneer Scarlett in de straat loopt en de camera terugkijkt tot waar de hele Confederatie gebroken lijkt te zijn en aan het bloeden zo ver het oog reikt.